Atopowe zapalenie skóry u dorosłych
Atopowe zapalenie skóry (AZS), czyli tak zwana skaza białkowa, to przewlekła zapalna choroba skóry. Schorzenie towarzyszy zwykle innym chorobom atopowym (katar sienny, astma oskrzelowa, alergiczne zapalenie spojówek) u chorego lub u członków jego rodziny. Atopowe zapalenie skóry rozwija się najczęściej u niemowląt lub małych dzieci i sporadycznie występuje u osób dorosłych. Aż u 90% chorych AZS pojawia się przed 5. rokiem życia. Według danych szacunkowych atopowe zapalenie skóry dotyka 10-15% populacji.
1. Czynniki ryzyka AZS
Przyczyn atopowego zapalenia skóry należy upatrywać w interakcjach między czynnikami genetycznymi a środowiskowymi. Mimo, iż dotychczas nie zidentyfikowano genu odpowiedzialnego za AZS, wiadomo, że ryzyko rozwoju choroby u dzieci zdrowych rodziców wynosi około 5-15%. Jeśli jedno z rodziców ma atopowe zapalenie skóry, prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u dziecka rośnie do 20-40%. Natomiast, gdy oboje rodzice mają AZS, ryzyko pojawienia się tego schorzenia u dziecka jest jeszcze większe i wynosi 60-80%.
Do wystąpienia atopowego zapalenia skóry przyczyniają się również czynniki zewnętrzne: warunki klimatyczne, czynniki psychogenne, zanieczyszczenie środowiska, czynniki drażniące, a także alergeny pokarmowe i powietrzno - pochodne. Mają one również wpływ na przebieg AZS, czego doskonałym przykładem są warunki klimatyczne. Wysoka temperatura powietrza może nasilać objawy atopowego zapalenia skóry z powodu nadmiernego pocenia się skóry. Warunki klimatyczne mają także wpływ na rozwój fauny i flory w danym miejscu, który warunkuje obecność alergenów w powietrzu.
W patomechanizmie AZS istotną rolę odgrywają również czynniki psychogenne. Pacjenci mogą doświadczać nasilenia symptomów choroby w sytuacjach stresowych. Nie bez znaczenia jest także poziom zanieczyszczenia środowiska. Związki chemiczne, obecne w skażonym spalinami powietrzu niekorzystnie wpływają na mechanizmy obronne organizmu człowieka, ułatwiając tym samym przenikanie alergenów. Wiele wskazuje na to, że osoby z predyspozycją do AZS mogą zaobserwować pierwsze objawy choroby właśnie w wyniku styczności z zanieczyszczeniami. Ochronna bariera skórno-naskórkowa ulega uszkodzeniu również w następstwie kontaktu z czynnikami drażniącymi, takimi jak: twarda woda, detergenty oraz mydło.
W rozwoju AZS szczególną rolę odgrywa alergia pokarmowa, która występuje u około 3-5% dzieci i 2-4% osób dorosłych. Na wystąpienie alergii najbardziej narażone są dzieci do drugiego roku życia – w tym okresie układ immunologiczny przewodu pokarmowego dziecka jest jeszcze niedojrzały. W patogenezie atopowego zapalenia skóry biorą udział także alergeny powietrzno-pochodne. Główne alergeny tego typu to: roztocza, alergeny obecne w sierści, wydzielinach i naskórku zwierząt domowych, alergeny pyłku roślin oraz alergeny pochodzenia grzybiczego i bakteryjnego.
PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT
Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:
- Czy powinnam obawiać się AZS lub jakiejś alergii skórnej? - odpowiada dr n. med. Tomasz Grzelewski
- W jaki sposób pozbyć się tych wykwitów z twarzy? - odpowiada dr n. med. Tomasz Grzelewski
- Czy mogę być dawcą krwi po zaleczeniu AZS? - odpowiada dr n. med. Tomasz Grzelewski
2. Objawy AZS u dorosłych
Symptomy atopowego zapalenia skóry u osób dorosłych mogą różnić się od objawów tej choroby u dzieci. U dorosłych pacjentów zwykle obecne są zmiany skórne w zgięciach łokciowych i kolanowych, a także u nasady szyi. Zmiany chorobowe mogą pokrywać znaczną część ciała, przy czym są zazwyczaj szczególnie wyraźne na szyi i twarzy.
Są to najczęściej nadżerki, przeczosy, krwiste strupy, nacieki zapalne oraz zmiany na paznokciach (wyglądają one jak polakierowane). Skóra może intensywnie łuszczyć się, a zmiany mogą ulegać nadkażeniom bakteryjnym lub grzybiczym. Jeśli pacjent ma AZS od lat, niektóre fragmenty skóry mogą być grubsze i ciemniejsze, ewentualnie jaśniejsze niż reszta skóry.
Zgrubiała skóra może swędzieć przez cały czas. Z kolei dorośli, którzy jako dzieci mieli AZS są w większym stopniu narażeni na silne wysuszenie skóry, podrażnienia skóry, egzemę na dłoniach oraz problemy ze wzrokiem.
2.1. Zmiana stylu życia a leczenie objawów AZS
Aby złagodzić swędzenie skóry i zmiany skórne spowodowane atopowym zapaleniem skóry, warto wprowadzić kilka zmian do stylu życia. Jeśli problem AZS nie jest ci obcy, zastosuj się do następujących wskazówek:
- Spróbuj zidentyfikować czynniki nasilające stan zapalny, następnie w miarę możliwości unikaj ich w codziennym życiu. Jeżeli zmiany skórne nasilają się przy kontakcie z wełną lub silnymi detergentami, upewnij się, że na co dzień nie masz z nimi styczności.
- Celem złagodzenia swędzenia stosuj kremy lub maści przeznaczone dla osób z AZS.
- Jeśli świąd skóry nie daje ci spokoju i nie możesz powstrzymać się od drapania zmian skórnych, obetnij krótko paznokcie i nakładaj na dłonie cienkie bawełniane rękawiczki. Sprawdzają się one szczególnie w nocy, gdy trudno jest kontrolować odruchowe drapanie skóry.
- Przykładaj do skóry chłodne okłady.
- Regularnie bierz ciepłą kąpiel z dodatkiem sody oczyszczonej.
- Zrezygnuj z perfumowanych mydeł oraz perfum. Bezzapachowe kosmetyki są dla atopowej skóry dużo łagodniejsze.
- Nawilżaj skórę po umyciu, jeszcze zanim całkowicie wyschnie.
- Umieść w sypialni nawilżacz powietrza – suche powietrze może podrażniać skórę i nasilać swędzenie.
- Noś cienkie, bawełniane ubrania. Zrezygnuj z obcisłych strojów oraz ubrań wykonanych z szorstkich materiałów.
- Nakładaj ubrania stosownie do warunków pogodowych – zbyt ciepły ubiór powoduje nadmierne pocenie się i może pogarszać objawy AZS.
Zobacz także:
Atopowe zapalenie skóry u dorosłych to schorzenie, o którym mówi się zdecydowanie mniej niż o AZS u niemowląt. Nie oznacza to jednak, że problem ten nie istnieje. Dorośli również zmagają się z uciążliwymi objawami skórnymi.
Potrzebujesz konsultacji z lekarzem, e-zwolnienia lub e-recepty? Wejdź na abcZdrowie Znajdź Lekarza i umów wizytę stacjonarną u specjalistów z całej Polski lub teleporadę od ręki.