Niepokojąca zmiana chorobowa może być widoczna gołym okiem, może być wyczuwalna w czasie badania pacjenta przez lekarza, bądź uwidoczniona w badaniach obrazowych (ultrasonografii, tomografii komputerowej). O patologii danego narządu wnioskować można także na podstawie wyników badań laboratoryjnych oceniających jego funkcje (np. pojawiające się w moczu białko świadczyć może o chorobie nerek). Często dopiero ocena wycinka pobranego z takiej zmiany pozwala na precyzyjne postawienie diagnozy.
Rodzaje biopsji
„Biopsja” jest terminem bardzo szerokim. Wiele jest także klasyfikacji odnoszących się do tego badania. W zależności od średnicy igły służącej do pobierania materiału wyróżnia się biopsję grubo- i cienkoigłową. Dodawane słowo „aspiracyjna” oznacza, że materiał jest aspirowany, czyli „zasysany” do igły na zasadzie podciśnienia.
W zależności od sposobu dojścia narzędzia do badanej zmiany, biopsję dzieli się na:
- przezskórną,
- laparoskopową (pobieraną w czasie diagnostycznej laparoskopii),
- otwartą (w czasie zabiegu chirurgicznego),
- endoskopową (np. w czasie gastroskopii bądź kolonoskopii).
Materiał z położonych powierzchownie zmian zwykle może być pobierany pod kontrolą narządu wzroku. Zmiany położone głębiej, bądź sąsiadujące z ważnymi życiowo strukturami (jak np. guzki tarczycy) wymagają przeprowadzenia biopsji pod kontrolą USG, co zapewnia precyzję i bezpieczeństwo wykonanie badania. Czasem ultrasonograficzna ocena nie jest możliwa, bądź jest niedostatecznie dokładna – rozwiązaniem może być wtedy wprowadzenie igły biopsyjnej pod kontrolą tomografii komputerowej.
Jak przebiega badanie?
Jak już wspomniano - istnieje kilka rodzajów biopsji – każda z nich ma zastosowanie w innych sytuacjach. Najpopularniejsza jest tzw. biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, która polega na tym, że materiał komórkowy z danego narządu czy guza jest pobierany przy pomocy cienkiej igły. Jest ona wykonywana w diagnostyce schorzeń między innymi:
· tarczycy,
· ślinianek,
· piersi,
· tkanek miękkich,
Badanie jest bezpieczne i zazwyczaj przeprowadzane jest w warunkach ambulatoryjnych. Skóra w miejscu nakłucia jest odkażana przeznaczonym do tego płynem. Badanie nie jest szczególnie bolesne, dlatego w większości przypadków nie ma potrzeby stosowania znieczulenia. Miejscowe znieczulenie konieczne jest np. w biopsji wątroby czy szpiku kostnego. Pobranie materiału do badania trwa krótko. Najważniejsze, by w tym czasie stosować się do zaleceń lekarza.
Przy zastosowaniu różnych innych opisanych powyżej technik pobierania materiału, można oceniać praktycznie wszystkie tkanki i narządy organizmu – również wątrobę, nerki, a nawet serce i mózg.
Biopsja narządów klatki piersiowej (np. płuc, opłucnej) czy jamy brzusznej wykonywana jest zwykle w warunkach szpitalnych.
Postępowanie po badaniu
Czas, jaki pacjent powinien odpoczywać po wykonaniu biopsji, rodzaj stosowanego opatrunku i ewentualne inne zalecenia zależą od rodzaju badania i tego, skąd pobierany był materiał do badania. Informacji takich udziela lekarz wykonujący biopsję.
Jak oceniane są pobrane komórki i tkanki?
Otrzymany drogą biopsji materiał jest rozprowadzany na szkiełku, utrwalany i barwiony specjanymi odczynnikami. Następnie może być poddany:
· ocenie cytopatologicznej, czyli badaniu pod mikroskopem pobranych komórek (gdy materiał uzyskano metodą biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej),
· ocenie histopatologicznej, czyli badaniu fragmentów tkanek pozwalającej na uwidocznienie komórek w ich naturalnym układzie, w jakim występowały w narządzie czy guzie (w tym celu wykonuje się m.in. biopsję gruboigłową, pobranie wycinków w czasie operacji czy zabiegu laparoskopowego).
Wynik badania
Wynik badania to najczęściej odpowiedź na pytanie, czy oceniana zmiana ma charakter złośliwy, czy też nie. Ponadto biopsja służy do:
-
rozpoznawania, oceny aktywności i zaawansowania niektórych chorób zapalnych (np. wątroby czy nerek),
-
monitorowania efektów leczenia,
-
podjęcia decyzji o dalszym przebiegu operacji, jej rozegłości (w przypadku biopsji wykonywanych w czasie zabiegów operacyjnych).
Kiedy nie można wykonać biopsji?
Przeciwskazania do wykonania biopsji są różne w zależności od tego, skąd ma być pobrany materiał do badania. I tak, na przykład nie można wykonać biopsji wątroby u osoby, u której podejrzewa się naczyniaka, biopsja nerki natomiast przeciwskazana jest u pacjentów z podejrzeniem nowotworu bądź ciężkim nadciśnieniem tętniczym, przykłady takie można mnożyć. „Wspólnym” przeciwskazaniem dla większości rodzajów biopsji są ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi.
Piśmiennictwo:
„Choroby Wewnętrzne”, Andrzej Szczeklik (red.), Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków, 2005,
„Choroby Wewnętrzne - kompendium”, Andrzej Szczeklik (red.), Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków, 2009,
„Encyklopedia badań medycznych”, Leszek Kalinowski (red.), Wyd. Medyczne MAKmed.sc, Gdańsk, 1996,
didiroza
skomentuj jako pierwszy
czytaj więcej 