Badanie krwi

W badaniu morfologicznym określane są parametry takich elementów jak:

Krwinki białe, inaczej leukocyty (WBC) – wzrost ich liczby może być spowodowany stanem zapalnym, infekcją, nowotworem, ale spotykany jest także u zdrowych osób – w ciąży, po wysiłku fizycznym, czy gdy wzrasta temperatura otoczenia. Zbyt mała liczba leukocytów świadczyć może o niedoborach odporności, infekcji, nowotworze. Do leukocytów należą także (oceniane dodatkowo osobno w morfologii) neutrofile, eozynofile, bazofile i limfocyty.

Krwinki czerwone, inaczej erytrocyty (RBC) – bardzo duży wzrost ich liczby jest spotykany w przebiegu rzadkiej choroby – czerwienicy prawdziwej, częściej jednak występuje on na skutek przewlekłego niedotlenienia tkanek organizmu (na przykład w chorobach serca czy płuc), na skutek krwawień, niedoborów żelaza, niedoboru witaminy B₁₂ czy kwasu foliowego, rozpadu krwinek czerwonych spowodowanego czynnikami zakaźnymi, bądź chorobami wrodzonymi. Obniżenie ilości krwinek czerwonych może świadczyć też o chorobie nerek czy nowotworze. Spotykane jest również w ciąży. 

Hemoglobina (HGB) – znajduje się we krwi w czerwonych krwinkach, dlatego zazwyczaj nieprawidłowe jej stężenia towarzyszą zaburzeniom ilościowym bądź jakościowym erytrocytów. Gdy stężenie hemoglobiny jest niższe niż być powinno, mówimy o niedokrwistości, czyli anemii. Może być ona spowodowana utratą krwi, rozpadem krwinek czerwonych, niedoborami żelaza, kwasu foliowego, witaminy B₁₂ i wszystkimi innymi czynnikami wpływającymi na czerwone krwinki.

Średnia objętość krwinki czerwonej (MCV) – parametr ten ma znaczenie w poszukiwaniu przyczyn niedokrwistości. Gdy spowodowana jest ona utratą krwi lub niedoborem żelaza w organizmie – MCV obniża się, natomiast gdy przyczyną jest niedobór witaminy B₁₂ bądź kwasu foliowego, dochodzi do jego wzrostu powyżej wartości prawidłowych.

Płytki krwi, czyli tromobocyty (PLT) – do zwiększenia ich liczby dochodzi po wysiłku fizycznym, w ciąży, ale także w przebiegu przewlekłych stanów zapalnych i niektórych nowotworów. Zbyt mała liczba płytek może być spowodowana na przykład podawaniem pewnych leków, niedoborami witamin, infekcjami oraz nowotworami.

We krwi można oznaczać także:
– poziom glukozy – pozwala na wykrycie cukrzycy i stanów zagrożenia tą chorobą,
– cholesterol i triglicerydy – mówią między innymi o stopniu zagrożenia organizmu miażdżycą,
– stężenie kreatyniny – wykonywane przede wszystkim celem oceny czynności nerek,
– enzymy wątrobowe,
– TSH i hormony tarczycy,
– wskaźniki stanu zapalnego, a zwłaszcza OB, czyli odczyn opadania krwinek czerwonych. U kobiet nie powinien przekraczać on 12, a u mężczyzn 8 mm/godzinę. Podwyższone wartości OB świadczyć mogą o zakażeniu, nowotworze, zaostrzeniu niektórych chorób przewlekłych.
– w tzw. badaniu gazometrycznym można badać poziom między innymi dwutlenku węgla i tlenu we krwi,
– elektrolity takie jak sód, potas, magnez, wapń,
– hormony inne niż hormony tarczycy,
– przeciwciała,
– markery nowotworowe – białka, których stężenie we krwi wzrasta w chorobach nowotworowych.

Nie u wszystkich pacjentów zgłaszających się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oznacza się każdy z wymienionych parametrów.

Jak każde badanie laboratoryjne, także morfologia obarczona jest ryzykiem wystąpienia błędu. Spowodować go może pomyłka pracownika laboratorium czy aparatury. Gdy wyniki wskazują duże odchylenia od normy, badanie jest powtarzane.

Jeśli chodzi o interpretację otrzymanych wyników – najlepiej jest skonsultować się z lekarzem. Nie zawsze wynik, który nie mieści się w granicach normy, świadczy o chorobie, podobnie jak nie zawsze wynik prawidłowy jest dowodem pełnego zdrowia.